تاملی در منابع اعتقادی و فضایل فرابشری ائمّه

بسیاری از مباحث اعتقادی به ویژه در حوزه فضایل فرابشری ائمّه(ع) از قبیل علم لدنّی ایشان مستندی جز روایات ندارد که قوی ترین این مستندات روایی در اصول کافی آمده است که از کتب مشابه از قبیل « بصائر الدرجات صفار قمی » یا« محاسن برقعی » به مراتب معتبرتر است. امّا این روایات منقول در« کافی » از اعتبار کافی برخوردار نیستند؛ به عنوان نمونه، در اصول کافی بابی است به عنوان اینکه ائمه هر زمان که بخواهند بدانند، می دانند. ( إنَّ الائمّة إذا شاؤُوا أَن یَعلَمُوا عَلِمُوا) در این باب، کلینی 3 روایت نقل کرده است که یکی ضعیف و دو تای دیگر مجهول است؛ یعنی هر سه فاقد اعتبارند.
نتیجه بحث:
1) فضایل فرابشری ائمّه(ع) مستندی جز روایات ندارند.
2) اکثراین روایات به لحاظ سندی فاقد اعتبارند. ( بیش از 70% )
3) در روایاتی که به لحاظ سندی معتبرند، با توجّه به دسیسه غُلات و مفوّضه در جعل احادیث متعدد در فضائل فرابشری ائمّه(ع)، اصل برعدم صدور این گونه روایات است، مگر خلاف آن اثبات شود.
4) اساساً در اصول دین و مسائل اعتقادی، علم قطعی و یقین لازم است و با خبر واحد ظنّی نمی توان اصلی از اصول دین و مسأله ای از مسائل اعتقادی را اثبات کرد.
5) اگر فضائل فرابشری ائمّه(ع) تعبّدی محسوب شوند، در این صورت علاوه بر اینکه این تعبّد محتاج دلیل معتبر است، امر تعبّدی در حوزه اعتقادی نمی تواند واجب الاعتقاد باشد؛ بلکه اگر علم آن برای کسی اتّفاق افتاد، اعتقادش لازم می شود.
6) برای شناخت ابعاد وجودی ائمّه هدی(ع) نمی توان از چهارچوب کلی قرآن کریم و سنّت قطعیه پیامبر(ص) و روایات قطعیه الصدور از خود ائمّه(ع) و ضوابط عقلی قطعی پا فراتر نهاد.
والحمدلله.
*خلاصه سخنرانی شب 23 ماه رمضان در حسینیه ارشاد (24/7/1385) محسن کدیور


--
آينه