اندر باب اجتماع آگاه

مقاله ای از زنده ياد علی اکبر خان دهخدا تحت عنوان "طبيعت سلطنت چيست" وجود دارد که در آن مقاله در پاسخ به اين پرسش آمده است، در مملکتی که جهل جای علم و زور جای حق و اوهام جای حقايقم را گرفته است، سلطنت موهبتی است الهی، و جالب اين که امروز پس از گذشت نزديک به يک قرن، گويی هنوز هم اين گفته از زنده ياد دهخدا را می توان به حال روز امروز اين کهنه ديار تعميم داد تا بگوئيم آن چه امروز به عنوان دولت بر جان و مال و ناموس مردم ابن آب و خاک حاکم است موهبتی است الهی.

می گويند برای نخستين باری که از حقوق بشر در اين آب و خاک سخن به ميان آمد، در عهد ناصری بود آن هم در قالب شعری از ميرزا آقاخان نوری که گفته است:

کنون ای مرا ملت هوشمند
چرائيد در چاه غفلت نژند
بر آئيد و ببينيد از خير و شر
ببايست خواندن حقوق بشر
که تا خود بدانيد ز آئين و راه
بد و نيک گيتی نباشد ز شاه

- از  بيژن صف سری

--
آينه