آزادی یادگرفتنی

این سخن مهندس بازرگان در مورد آزادی معروف است که «آزادی نه گرفتنی است و نه دادنی، بلکه یادگرفتنی است».

مهندس بازرگان پای‏بند به اصول و عقاید و مرام خود بود. ایشان در سال ۴۰، هنگام تاسیس نهضت آزادی گفته بود: «ما مسلمان، ایرانی و مصدقی هستیم».

تعریفی که از مسلمانی خود می‏کند به این شکل است: «مسلمانیم به این معنا که به اصول عدالت، مساوات و سایر وظایف اجتماعی و انسانی، قبل از آن که انقلاب کبیر فرانسه و منشور ملل متحد اعلام نماید، معتقد بودیم».

در مورد ایرانی بودن می‏گوید: «ایرانی هستیم، ولی نمی‏گوییم که هنر نزد ایرانیان است و بس! ایران دوستی و ملی بودن ما ملازم با تعصب نژادی نیست».

در مورد مصدقی بودن می‏گوید: «مصدقی هستیم و مصدق را از خادمین بزرگ و افتخارات ایران و شرق می‏دانیم ولی نه به آن معنا و مقصودی که از روی جهل و غرض تهمت زده و مکتب او را مترادف با هرج و مرج بدانیم.

ما مصدق را به عنوان یگانه رییس دولتی که در طول تاریخ ایران محبوب و منتخب واقعی اکثریت مردم بود و قدم در راه خواسته‏های ملت برداشت، توانست پیوند بین دولت و ملت را برقرار سازد و مفهوم واقعی دولت را بفهماند و به بزرگ‏ترین موفقیت تاریخ اخیر ایران، یعنی شکست استعمار نایل گردید، تجلیل می‏کنیم».

آينه